Ä°sim, bir kiÅŸinin günlük hayatında son derece önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle Türk hukukunda isim, kiÅŸiye sıkı sıkıya baÄŸlı haklar arasında kabul edilmektedir.
KiÅŸiye sıkı sıkıya baÄŸlı bir hak olan isim, belirli ÅŸartların varlığı hâlinde deÄŸiÅŸtirilebilmektedir. Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesine göre adını deÄŸiÅŸtirmek isteyen kiÅŸiler, hâkimden bu yönde karar almak suretiyle isim deÄŸiÅŸikliÄŸi yoluna baÅŸvurabilmektedir.
Bu kapsamda Türkiye Cumhuriyeti vatandaÅŸları, asliye hukuk mahkemelerinde ad deÄŸiÅŸikliÄŸi davası açarak önceden kullandıkları adları yerine veya onlarla birlikte yeni bir ad kullanabilmektedirler.
Av. Cüneyt Fidan tarafından yazılan ve isim deÄŸiÅŸikliÄŸi kararı sonrasında yapılacak iÅŸlemler konusundaki tavsiye yazısı Özgür Renkler DerneÄŸi tarafından yayımlanmıştır. Bu konuda bilgi almak isteyen kiÅŸilerin ilgili yazıyı incelemesi faydalı olacaktır.
Bununla birlikte mevcut yasal düzenlemeye göre mahkemece adı deÄŸiÅŸtirilen kiÅŸiler hakkında bu deÄŸiÅŸikliÄŸe dair Basın Ä°lan Kurumunda ilan yapılması zorunluluÄŸu bulunmaktadır. Bu ilanda; hükmü veren mahkeme, karar tarihi, dosyanın esas ve karar numarası, adının deÄŸiÅŸtirilmesine karar verilen kiÅŸinin nüfusa kayıtlı olduÄŸu yer, doÄŸum tarihi, ana ve baba adı, önceki adı ve soyadı ile mahkeme kararıyla verilen yeni adı ve soyadı yer almaktadır.
Oldukça hassas kiÅŸisel veriler niteliÄŸindeki bu bilgilerin ilan yoluyla alenileÅŸtirilmesi uzun süredir tartışılan bir sorun hâline gelmiÅŸtir. Adının deÄŸiÅŸtirilmesi için mahkemeye baÅŸvuran bireyler, yasal sürecin ardından tüm kiÅŸisel verilerinin ilan yoluyla duyurulması konusunda ciddi tereddütler yaÅŸamaktaydılar.
Söz konusu endiÅŸe ve kaygılar sonucunda adın deÄŸiÅŸtirilmesi sonrasında ilan yapılmasına iliÅŸkin düzenleme Anayasa Mahkemesi önüne taşınmış ve Anayasa Mahkemesi söz konusu ilan hükmünü iptal ederek kiÅŸisel verilerin korunması yönünde önemli bir adım atmıştır.
Anayasa Mahkemesi kararında ilk olarak Basın Ä°lan Kurumunda yayımlanacak ilanın ne kadar süre ile yayımlanacağının kanunda belirtilmediÄŸini vurgulamıştır. Gerçekten de Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesinde adın deÄŸiÅŸtirilmesi sonrasında yapılacak ilanın süresine iliÅŸkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu durumda, hassas kiÅŸisel veriler içeren bu ilanların süresiz olarak eriÅŸilebilir olması riski ortaya çıkmaktadır.
Anayasa Mahkemesi, adın deÄŸiÅŸtirilmesi kararının ilanına iliÅŸkin düzenlemeyi iptal ederken somut olayın özelliklerine göre herhangi bir ayrım yapılmadığını da vurgulamıştır. Mevcut düzenleme gereÄŸince adın deÄŸiÅŸtirilmesine iliÅŸkin her türlü mahkeme kararı ilan edilmektedir.
Oysa bazı bireyler isimlerini daha çok kiÅŸisel tercihlere dayalı nedenlerle deÄŸiÅŸtirmekteyken, bazı durumlarda kiÅŸiler isimlerini deÄŸiÅŸtirmek zorunda kalabilmektedir. ÖrneÄŸin muhtemel bir tehlike karşısında kimliÄŸini gizlemek isteyen bireyler veya cinsiyet uyum sürecine girmiÅŸ ya da girmek isteyen bireyler de adlarının deÄŸiÅŸtirilmesini talep edebilmektedir.
Bu gibi durumlarda mahkeme, takdir hakkını kullanamamakta ve adın deÄŸiÅŸtirilmesi kararını her hâlükârda ilan etmek zorunda kalmaktadır. Anayasa Mahkemesi de bazı durumlarda ad deÄŸiÅŸikliÄŸi kararlarının ilan edilmemesinde üstün bir hukuki yararın bulunmasının mümkün olduÄŸunu belirtmiÅŸtir.
Dolayısıyla ad deÄŸiÅŸikliÄŸi kararlarının tamamının ilan edilmesinin öngörülmesi ve bu konuda hâkime takdir yetkisi tanınmamasının kiÅŸiler açısından ağır sonuçlar doÄŸurabilecek nitelikte olduÄŸu deÄŸerlendirilmiÅŸtir.
Bu karar, kiÅŸisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliÄŸi açısından son derece önemli bir geliÅŸmedir. Özellikle hassas kiÅŸisel verilerin ilan yoluyla alenileÅŸtirilmesinin önüne geçilmesi bakımından Anayasa Mahkemesi'nin bu kararı uygulamada önemli sonuçlar doÄŸuracaktır.
Anayasa Mahkemesi'nin yaptığı tüm bu tespitler doÄŸrultusunda, isim deÄŸiÅŸikliÄŸi taleplerinin kabul edilmesi hâlinde Basın Ä°lan Kurumunda ilan yayımlanmasına iliÅŸkin kural iptal edilmiÅŸtir.
Ancak iptal kararı derhal yürürlüÄŸe girmeyecek olup kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüÄŸe girecektir.