Her yıl 7 Nisan, Dünya Sağlık Günü olarak kutlanır. Bu günü önemli kılan husus, 7 Nisan 1948 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü'nün kurulmuş olmasıdır. Başta tüm sağlık çalışanları olmak üzere herkese Dünya Sağlık Günü'nü kutlar, sağlıklı bir ömür dilerim.
Bugün Dünya Sağlık Günü vesilesiyle, insan hakları perspektifinden sağlık konusunu ele almak amacıyla HPV aşıları ve bu aşıların erişilebilirliği üzerinde duracağız.
HPV (Human Papillomavirus), yani İnsan Papilloma Virüsü, özellikle kadınlarda kanser riski doğuran bulaşıcı bir virüstür. Bilhassa kadınlarda rahim ağzı kanserine yol açabilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre HPV'nin en yaygın "yüksek riskli" genotipleri, tüm rahim ağzı kanserlerinin %70'ini oluşturmaktadır. Yine aynı verilere göre 2002 yılında HPV, yarım milyon vakaya ve 250 bin ölüme neden olmuştur.
Böylesi bir virüse karşı aşı geliştirilmiş olması büyük bir kazanımdır. Dünya Sağlık Örgütü, özellikle kadınlar için HPV aşısını önermektedir. Dünya genelinde ABD ve Belçika gibi birçok ülkede HPV aşısı ulusal aşı programlarına dahil edilmiş ve ücretsiz olarak uygulanmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti'nde ise ne yazık ki HPV aşısına ücretsiz erişim henüz ulusal çapta mümkün değildir. Dönemin Sağlık Bakanı tarafından HPV aşısının ücretsiz uygulanabilmesi için çalışmalar yürütüldüğü ifade edilmiş olsa da bu konuda henüz yasal bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bununla birlikte bazı şehirlerde belediyelerin ya da sağlık kuruluşlarının destekleri sayesinde ücretsiz HPV aşısına erişim mümkün olabilmektedir. Bu konuda en dikkat çekici adım, 2024 yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından atılmıştır.
Türkiye'de HPV aşısının ücretsiz olması meselesi sıklıkla gündeme gelmekte ve zaman zaman yargı mercilerini de meşgul etmektedir. Son dönemde basına yansıyan Ankara ve İstanbul gibi büyükşehirlerdeki mahkeme kararlarında, HPV aşısı yaptıran kişilerin aşı ücretlerini SGK'den alabilmesi gerektiği belirtilmiştir.
"Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir."
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 56
Anayasamızın 56. maddesi gereğince devlet, vatandaşların sağlıklı bir çevrede yaşamasını sağlamakla yükümlüdür. Özellikle kadınlarda rahim ağzı kanserine yol açan ve toplum sağlığını ciddi biçimde tehdit eden HPV'ye karşı geliştirilen aşıların ulusal aşı programlarına alınması ve ücretsiz erişimin sağlanması gerekmektedir. Sağlıklı yaşam herkesin hakkıdır.
Herkese bir kez daha Dünya Sağlık Günü'nü kutlar, sağlıklı bir yaşam dilerim.